Mədə soyuqdəyməsi (mədə soyuqlaması) vəya mədə bağırsaq soyuqdəyməsi virus və bakterial səbəblərdən yaranan xəstəlikdir. Tez-tez qusma, ishal və qarın ağrısı ola bilər. Mədə soyudəyməsi yoluxucu ola bilər və insandan insana təmas və ya çirklənmiş su və qida vasitəsilə yayıla bilər.
Xəstəlik müxtəlif şiddət dərəcələrində inkişaf edə bilər, adətən öz-özünə sağalan yüngül hallardan bədəndə çoxlu su itkisinə və ağırlaşmalara qədər gedə bilər. Müalicə adətən simptomatik müalicə və bol maye qəbulu ehtiyacı yaradar. Uşaqlarda və yaşlılarda daha ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi üçün izləmək vacibdir.
Mədə bağırsaq soyuqdəyməsinin (soyuqlaması) səbəbi nədir?
Mədə-bağırsaq soyudəyməsi adətən həzm sisteminə təsir edən virus və ya bakteriyaların yaratdığı infeksiya nəticəsində yaranan sağlamlıq problemidir. Buna müxtəlif bakteriya və viruslar səbəb ola bilər, bunlar Norovirus və Rotavirus kimi viruslar, Salmonella və Escherichia Coli (E. coli) kimi bakteriyalar ola bilər.
Qusma, ishal və hətta qızdırma kimi özünü göstərə bilər. Bu simptomlar bədənin infeksiya ilə mübarizə apardığı və həzm sisteminin müvəqqəti olaraq təsirləndiyi bir mübarizə olaraq meydana gəlir. İnfeksiya adətən insana çirklənmiş qida və ya su istifadə etdikdə bulaşır. Çirklənmə və qeyri-gigiyenik qidaların istifadəsi ilə yoluxa bilər.
Müalicə adətən simptomatik şəkildə aparılır. Bu, maye qəbulunun artırılması, istirahət və xüsusi hallarda dərman istifadəsi ola bilər. Ağır hallarda və ya müəyyən bakterial infeksiyalarda həkim nəzarəti altında müalicə tələb oluna bilər.
Mədə soyuqlamasından qorunmağın effektiv yollarına gigiyena qaydalarına riayət etmək, təhlükəsiz su və qida istehlak etmək, şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək daxildir. Bu tədbirlər mədə soyuqdəyməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Mədə soyuqdəyməsinin (mədə- bağırsaq soyuqlamasının) əlamətləri hansılardır?
Mədə soyuqdəyməsi həzm sisteminin infeksiyası nəticəsində baş verir. Buna görə də simptomlar həzm sisteminin funksiyası ilə bağlıdır. Halsızlıq da müşahidə oluna bilər. Ən çox görülən simptomlardan biri olan ishal gündə üç və ya daha çox dəfə sulu nəcisin olmasıdır.
Qusma, həzm sisteminin infeksiyaya qarşı müdafiə mexanizmi kimi baş verir. Bu simptomlar çox vaxt bir neçə gün davam edə bilər.
Qarın ağrısı adətən kramp kimi hiss olunur. Qızdırma və halsızlıq orqanizmin infeksiyaya qarşı reaksiyası kimi baş verir. Mədə soyuqlamasının simptomları ümumiyyətlə yüngüldən şiddətə qədər dəyişə bilər, lakin ağır hallarda və ya müəyyən risk qruplarında (yaşlılar, uşaqlar) həkim nəzarəti altında müalicə tələb oluna bilər.
Mədə (mədə-bağırsaq) soyuqdəyməsini necə müalicə etmək olar?
Mədə soyuqdəyməsinin müalicəsi ümumiyyətlə simptomatik və evdə əsaslı üsullara əsaslanır. Birincisi, bol maye qəbulu vacibdir. İçməli su, itirilmiş mayeləri əvəz etmək və bədən susuzluğunun qarşısını almaq üçün təsirli bir müalicədir.
Yüngül və asan həzm olunan qidaların qəbulu mədəni rahatlaşdıraraq sağalma prosesini sürətləndirə bilər. Hazır məhlullar maye itkisi nəticəsində itirilən vitamin və mineralları əvəz etmək üçün istifadə edilə bilər.
Qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanlar, məsələn, ibuprofen, mədə qıcıqlanmasına səbəb ola biləcəyi üçün ümumiyyətlə tövsiyə edilmir. Bədənin istirahətinə imkan vermək vacibdir. Bu proses zamanı rahat mühitdə dincəlmək bədəninizin sağalmasına kömək edəcək.
İtirilən mayenin miqdarına nəzarət edilir. Dehidrasiya əlamətləri müşahidə edilə bilər. Maye qəbul etməkdə çətinlik yaranarsa, maye itkisini azaltmaq üçün maye əlavələri və dərmanlar üçün xəstəxanaya müraciət etmək məqsədəuyğun ola bilər.
Aysun Suleymanova
