Bipolyar pozuntu, həmçinin iki qütblü duyğudurum pozuntusu olaraq da tanınır, emosional vəziyyətin maniya və depressiya arasında dəyişməsi ilə xarakterizə olunan psixi xəstəlikdir. Bu yazıda bipolyar pozuntunun səbəbləri, simptomları və müalicəsi haqqında ətraflı məlumat verəcəyik.
Bipolyar Pozuntunun Səbəbləri
- Bioloji və genetik faktorlar: Bipolyar pozuntunun yaranmasında bioloji və genetik faktorlar mühüm rol oynayır, lakin bu xəstəliyin hər nəsildə olacağı anlamına gəlmir.
- Stresli və ya həyəcanverici hadisələr:Həyatdakı stresli və ya həyəcanverici hadisələr epizodları tətikləyə bilər, lakin xəstəliyin yaranmasını tamamilə psixoloji faktorlara bağlamaq olmaz.
- Daimi dərman müalicəsi: Dərman istifadəsi müalicədə və yeni epizodların qarşısının alınmasında çox vacibdir. Lakin dəstəkləyici psixoterapiya və həkim-pasiyent əlaqəsi də mühüm rol oynayır.
Bipolyar Pozuntunun Simptomları
- Depressiv epizodlar: Depressiya zamanı kədər, enerji çatışmazlığı, yuxu və iştah pozğunluğu, düşüncələrin yavaşlaması, aşağı özünəinam və ümidsizlik hissi müşahidə oluna bilər.
- Manik epizodlar: Manik dövrlərdə isə həddindən artıq enerji, yüksək fəaliyyət, sürətli düşüncə və danışıq, həddən artıq özünəinam və ağır hallarda məsuliyyətsiz xərcləmə və artan cinsi fəaliyyət müşahidə olunur.
- Epizodlar arasındakı dövrlər: Bu dövrlər arasında insanlar adətən normal vəziyyətə qayıdırlar və əhval-ruhiyyələri stabildir.
Bipolyar Pozuntunun Müalicəsi
- Duyğudurum tənzimləyiciləri:Epizodların müalicəsində və yeni epizodların qarşısının alınmasında litium duzu və natrium valproat kimi duyğudurum tənzimləyiciləri istifadə olunur. Bu dərmanlar istifadə edilərkən qan səviyyəsi ölçülür və doza həkim tərəfindən təyin edilir.
- Sakitləşdirici dərmanlar: Manik epizodlarda daha tez nəticə əldə etmək üçün əlavə sakitləşdirici dərmanlar seçilə bilər.
- Antidepressant dərmanlar: Depressiv dövrlərdə vəziyyətin ağırlığına bağlı olaraq müxtəlif antidepressant dərmanlara müraciət edilə bilər. Lakin antidepressantların manik epizodları tətikləmə riski olduğu üçün bu dərmanların istifadəsi diqqətlə nəzarət altında olmalıdır.
Aysun Suleymanova
