თურქეთმა ანტალიის სანაპიროსთან ელინისტური და ადრეული რომაული პერიოდის ჩაძირული გემი აღმოაჩინა. ადრასანის მახლობლად, ქუმლუჯას რაიონში, 33-46 მეტრის სიღრმეზე აღმოჩენილი ჩაძირული გემი ექსპერტების მიერ გლობალური წყალქვეშა არქეოლოგიის რევოლუციურ აღმოჩენად ითვლება, რადგან მასში 2000 წლის კერამიკული თეფშები, თასები და ლანგრები აღმოაჩინეს.
სამეცნიერო საზოგადოება განსაკუთრებით აღაფრთოვანა „კერამიკის გემში“ აღმოჩენილმა წითელი ფერის კერამიკული ჭურჭელმა, რომელსაც დაახლოებით 25 განსხვავებული დიზაინი ჰქონდა. კერამიკა ტრანსპორტირების დროს ფრთხილად იყო დაფარული ნედლი თიხით, როგორც დამცავი ფენა. ამ უძველესმა ტექნიკამ ისინი ქვიშის ფენების ქვეშ თითქმის იდეალურ მდგომარეობაში შეინარჩუნა 2000 წლის შემდეგაც კი.
თურქეთის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრმა მეჰმეთ ნური ერსოიმ პირადად მოინახულა გემი წყალქვეშა დივინგის გზით და აღნიშნა: „თეფშები და თასები შენარჩუნებულია პირვანდელი ფერითა და ზედაპირით, რაც გვაწვდის ძვირფას ინფორმაციას 2 000 წლის წინანდელი წარმოებისა და შეფუთვის ტექნიკებზე.“ მისი თქმით, ეს აღმოჩენა არა მხოლოდ თურქეთის, არამედ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობისთვისაც უზარმაზარი ღირებულების მატარებელია. აღსანიშნავია, რომ არტეფაქტები ამჟამად კონსერვაციის რეგიონალურ ლაბორატორიაში ნაზად მუშავდება.
ახალი მუზეუმი წყალქვეშა ისტორიის წარმოსაჩენად
თურქეთი ამ კერამიკული გემის მსოფლიოსთვის გასაზიარებლად ქემერ-იდიროსის ტერიტორიაზე ხმელთაშუა ზღვის წყალქვეშა არქეოლოგიის მუზეუმს დააარსებს, როგორც ადრე იყო გამოცხადებული. მინისტრ ერსოის თქმით, ეს მუზეუმი ასახავს თურქეთის მომავალზე ორიენტირებულ ხედვას და მისი მიზანი კულტურული მდგრადობის შენარჩუნება იქნება. მისი თქმით, პროექტის მონახაზი თითქმის დასრულებულია და მშენებლობა ამ თვეში დაიწყება. გარდა ამისა, ანტალიის არქეოლოგიური მუზეუმი ამ ზაფხულს, „ღამის მუზეუმების პროექტის“ ფარგლებში, ღია იქნება საღამოს 10 საათამდე.
თურქეთი — „წყალქვეშა არქეოლოგიის“ გლობალური ლიდერი
თურქეთმა 2024 წელი ოფიციალურად გამოაცხადა თურქეთის არქეოლოგიის "ოქროს ხანად" და ფართომასშტაბიანი პროექტის "მემკვიდრეობა მომავლისთვის" ფარგლებში არქეოლოგიური სამუშაოები გააფართოვა წლის ოთხივე სეზონზე. გათხრების რაოდენობა 765-მდე გაიზარდა და 2026 წლისთვის მიზნად აქვს 800-ამდე ასვლა.
2025 წლიდან, თურქეთმა წამოიწყო ოთხი პრეზიდენტის დადგენილებით მართული გათხრა, სამი მუზეუმის ხელმძღვანელობით შესრულებული წყალქვეშა არქეოლოგიური პროექტი და დამატებით სამი კვლევითი მისია — რაც მიუთითებს სისტემურ და მტკიცე მიდგომაზე საზღვაო არქეოლოგიაში. მინისტრის თქმით, მხოლოდ პატარას სანაპიროდან მერსინამდე უკვე იდენტიფიცირებულია 400-ზე მეტი გემის ნამარხი. "ეს აღმოჩენები არა მხოლოდ სამეცნიერო თვალსაზრისით არის მნიშვნელოვანი, არამედ დიდ შესაძლებლობებს ქმნის ტურიზმისთვისაც ", — აღნიშნა მან.
წყალქვეშა მემკვიდრეობა და ტურიზმის ზრდა
თითოეული გემის ნამარხი თურქეთის საზღვაო წარსულზე ახალ ხედვას გვაწვდის. ეგეოსის სანაპირო, თურქული რივიერა, და განსაკუთრებით ანტალიის ქაში , მუღლას ფეთჰიე, ბოდრუმი, რომლებიც მსოფლიოს ტოპ-10 სამყვინთავო ლოკაციებს შორის არის, ათასობით ტურისტს იზიდავს. ამასთან, ჩანაქქალეში განთავსებული გალიპოლის ისტორიული წყალქვეშა პარკი და ბოდრუმის წყალქვეშა არქეოლოგიის მუზეუმი დიდ ყურადღებას იმსახურებენ.
