dializ nədir? Dializ böyrəklər funksiyasını tam yerinə yetirə bilmədiyi zaman bədəndə yığılan tullantı materialları və artıq mayeni təmizləmək üçün istifadə edilən müalicə üsuludur. Dializ müalicəsi daha çox böyrək çatışmazlığı olan xəstələrə tətbiq edilir.
Böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə böyrəklər təbii funksiyasını yerinə yetirə bilmir və filtrasiya prosesini həyata keçirə bilmir. Belə hallarda dializ müalicəsi xəstələrin sağlam həyat sürməsinə kömək edən və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıran bir müalicə kimi görünür.
Dializ müalicəsi kimlərə tətbiq edilir?
Dializ müalicəsi böyrək çatışmazlığı olan xəstələrə tətbiq edilən müalicə üsuludur. Dializ müalicəsi xroniki böyrək çatışmazlığı və ya böyrək funksiyalarının 15%-dən aşağı endiyi qəfil böyrək çatışmazlığı olan xəstələrə tətbiq edilir. Bundan əlavə, həddindən artıq kalium (hiperkalemiya), maye və tullantıların yığılması (uremiya) olan xəstələrə dializ müalicəsi tətbiq oluna bilər.
- xroniki böyrək çatışmazlığı
- kəskin böyrək çatışmazlığı
- Kalium, maye və tullantıların həddindən artıq yığılması
- Zəhərlənmə halları
- Bəzi ürək çatışmazlığı halları
Dializ müalicəsi böyrək çatışmazlığı olan və böyrək nəqli gözləyən xəstələrin sağ qalmasını təmin etmək üçün istifadə edilən mühüm müalicə üsuludur.
Dializ müalicəsinə başlamaq qərarı xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyəti, böyrək funksiyalarının səviyyəsi və xəstənin həyat keyfiyyəti nəzərə alınmaqla həkimlər tərəfindən qəbul edilir.
Dializ müalicəsinin növləri hansılardır?
Böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə böyrəklər fəaliyyət göstərə bilmədiyi zaman bədəndə tullantılar yığılmağa başlayır. Bu, xəstələrin həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsinə və sağlamlıqlarının sürətlə pisləşməsinə səbəb olur.
Bu məqamda dializ müalicəsi xəstələrin həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsinin, sağlamlıqlarının pisləşməsinin qarşısını alır.
Dializ müalicəsinin iki növü var: xəstənin hazırkı vəziyyətindən və xəstəliyin gedişatından asılı olaraq hemodializ və peritondializ.
Hemodializ müalicəsində bədəndəki qan bədəndən kənarda bir aparat (dializator) vasitəsilə süzülür. Qan xəstənin venasından iynə vasitəsilə götürülüb, dializ aparatına köçürülür, orada təmizlənir və sonra bədənə qaytarılır. Hemodializ müalicəsi xəstənin vəziyyətindən və xəstəliyin gedişindən asılı olaraq seanslar şəklində aparılır.
Peritondializ müalicəsində qarın boşluğuna yerləşdirilən kateter vasitəsi ilə xüsusi maye (dializat) yeridilir ki, bu da tullantıların və artıq mayenin qarın qişasından (peritoneal pərdə) keçərək bu mayeyə keçməsini təmin edir.
Həm hemodializ müalicəsi, həm də peritoneal dializ müalicəsi böyrək çatışmazlığı olan xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır. Müalicə planı xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətini və həyat tərzini nəzərə alaraq həkimlər tərəfindən müəyyən edilir.
Aysun Suleymanova
