Sarımsaq, dünyanın ən qədim mədəni bitkilərindən biri olaraq, kəskin qoxusu və unikal dadı ilə tanınır. Sarımsaq bitkisinin ən çox istifadə edilən hissəsi ağ, perqamentə bənzər qabıqla əhatə olunmuş səkkizdən 20-yə qədər fərdi gözyaşardıcı hissəyə malikdir. Sarımsaq bağırsaqları təmizləyir və şəkər xəstəliyindən xərçəngə qədər sağlamlığa faydalı təsir göstərir. Yeməklərin əvəzolunmazı olan sarımsaq xalq arasında təbii antibiotik kimi də tanınır.
Sarımsağın qida dəyəri nədir?
Özünəməxsus dadı və ətri olan sarımsaq orqanizm üçün təbii antibiotik hesab olunur. İnsanın immunitetini gücləndirən və xəstəliklərə qarşı qoruyucu qalxan təmin edən sarımsaq da kalorisi az olan qidadır.
Sarımsağın faydaları nələrdir?
Sarımsağın immuniteti gücləndirərək orqanizmi infeksiyalara qarşı qorumaq, bakteriya, göbələk və parazitləri bədəndən uzaq tutmaq, qan şəkərini, xolesterini və təzyiqi tənzimləmək, qaraciyər sağlamlığını dəstəkləmək kimi faydaları vardır. Sarımsaq immunitet sistemini gücləndirir və virusların hüceyrələrdə çoxalmasının qarşısını alır.
Sarımsağın tərkibindəki antioksidantlar bədəni sərbəst radikalların səbəb ola biləcəyi oksidləşdirici zərərdən qoruyur, xüsusən də yaşlanma ilə bağlı hüceyrə zədələnməsinin və idrak qabiliyyətinin azalmasının qarşısını alan antioksidanlar. Bu, Alzheimer xəstəliyi və digər demans növlərinin inkişaf riskini azalda və ya inkişafını yavaşlatmağa kömək edə bilər.
Sarımsaq C vitamini, B6 vitamini və manqanla zəngindir. Qan təzyiqini, ümumi və LDL (pis) xolesterini aşağı salaraq ürək xəstəliyi riskini azaldır. Qrip və soyuqdəymə kimi xəstəliklərin qarşısını alır və simptomları azaldır. Bədənin yoluxucu xəstəliklərə qarşı müdafiəsini və sümük sağlamlığını gücləndirir. Sarımsaq fiziki performansı artırır və bədəni enerji ilə təmin edir. Məşqlə əlaqəli oksidləşdirici stressi, əzələ zədələnməsini və bunun səbəb olduğu ağrıları azaltmağa kömək edir.
Sarımsağın faydaları bunlardır:
- Sarımsaq təbii antibiotikdir və immuniteti gücləndirir
- Bakteriyaları, göbələkləri və parazitləri bədəndən uzaqlaşdırır
- Soyuqdəymə və qripin qarşısını alır
- Sarımsaq qan təzyiqi və xolesterin səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir
- Ürək xəstəlikləri riskini azaldır
- Bədənin enerji səviyyəsini artırır
- Alzheimer və demans inkişaf riskinin qarşısını almağa kömək edir
- Oynaq və sümük sağlamlığını dəstəkləyir
- Sərbəst radikallardan qoruyur
- Qan təzyiqini aşağı salır
- Məşqlə əlaqəli əzələ zədələrini azaldır
- Sidik kisəsi infeksiyalarına qarşı təsirlidir
- Qaraciyəri qoruyur
- Sarımsaq manqan, vitamin B6 və C, həmçinin selen və lif mənbəyidir.
Vitamin və mineralların mənbəyidir
Kalorisi az olan sarımsaq C vitamini, B6 vitamini və manqanla zəngindir. Sarımsağın tərkibində 84,09% su, 13,38% üzvi və 1,53% qeyri-üzvi maddələr var. Sarımsağın tərkibində 33 növ kükürd birləşmələri var; Tərkibində sink, germanium, A, B1 və C vitaminləri var.
İmmuniteti gücləndirir
Antiseptik, antibakterial, antifungal və antiviral olan sarımsaq immunitet sistemini gücləndirir, orqanizmin viruslara və digər mikroorqanizmlərə müqavimət göstərməsinə və ya məhv olmasına kömək edir. Sarımsaq virusların ana hüceyrələrə daxil olmasının və ya onların içərisində çoxalmasının qarşısını alır. Bu sayədə qrip, soyuqdəymə kimi yuxarı tənəffüs yollarını yoluxduran xəstəliklərin əlamətlərini azaldır və xəstəlikdən asan sağalmanı təmin edir.
Xolesterol səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir
Sarımsaq yüksək xolesterolu olanlarda ümumi və pis xolesterolu azaltmağa kömək edir.
Sarımsaq qan təzyiqini aşağı salmağa kömək edir
Yüksək qan təzyiqi , infarkt və vuruş kimi ürək sağlamlığı üçün risk faktoru olan qan təzyiqini tənzimləməyə və idarə etməyə kömək edir . Tərkibindəki allisin sayəsində damarlarınızı rahatlaşdıra və qanın daha asan axmasına şərait yarada bilər.
Alzheimer və demans kimi xəstəliklərin qarşısını alır
Sarımsaq sərbəst radikalların səbəb olduğu oksidləşdirici zərərin və yaşlanma ilə əlaqədar yarana bilən Alzheimer və demans kimi koqnitiv problemlərin gecikməsinə kömək edə bilər. Antioksidanlarla zəngindir və antioksidantların oksidləşdirici stressi əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcəyini göstərən araşdırmalar var.
Sümük sağlamlığını yaxşılaşdıra bilər
Sarımsaq menopozdan sonra yaranan sümük sağlamlığı kimi problemlərə faydalıdır. Sarımsağın osteoporoza səbəb olan oksidləşdirici stressi azaltdığını göstərən tədqiqatlar var.
Sərbəst radikallardan qoruyur
Sarımsağın tərkibində allisinin xəbərçisi olan və tərkibində kükürd olan "alliin" var. Sarımsaq hüceyrələri qabığı soyularaq, kəsilərək və ya doğranaraq zədələndikdə, havanın təsiri ilə tərkibindəki alliinlə dərhal reaksiya verən alliinaza adlı ferment ifraz olunur. Bu reaksiya nəticəsində allisin əmələ gəlir. Allisin qanda iki antioksidant fermentin, katalaza və glutatyon peroksidazın səviyyəsini artırır. Bu yolla bədəndə hüceyrə membranına zərər verə biləcək daha çox sərbəst radikalların qarşısı alına bilər.
Sarımsaq qan təzyiqini aşağı salır
Sarımsaqla damar sisteminin, yəni yaşlanma prosesinin ( məsələn, ateroskleroz ) gerilədiyi düşünülür. Bundan əlavə, qan axıcılığını tənzimləyən sarımsaq, damarları genişləndirdiyi və rahatladığı üçün həddindən artıq yüksək təzyiqin normallaşmasına kömək edir. Sarımsağın tərkibində qan lipidlərinin (xolesterol) tənzimlənməsinə müsbət təsir göstərən ikinci dərəcəli bitki maddələri olan "saponinlər" var. Beləliklə, qan dövranını yaxşılaşdırmağa və damarların elastikliyini artırmağa kömək edir.
Ajoene sarımsaqda da olan kükürd birləşməsidir. O, təbii olaraq koaqulyant fibrini parçalayaraq qanı incələşdirir. Bütün bu müxtəlif maddələrin köməyi ilə sarımsaq qan durulaşdırıcılardan fərqli olaraq tamamilə təbii şəkildə və heç bir yan təsir göstərmədən qan laxtalarını neytrallaşdıra və tromboz və insultların qarşısını ala bilir.
Təbii antibiotikdir
Sarımsaq ənənəvi olaraq bağırsaq problemləri (şişkinlik, fermentasiya prosesləri və kramp kimi ağrılar), həmçinin soyuqdəymə və qrip üçün bədəni dəstəkləyir. Tərkibində maddələr mübadiləsi, immun sistemi, qalxanabənzər vəzi , sağlam dəri və dırnaqlar üçün vacib element olan selen var . Xüsusilə antiviral xüsusiyyətlərə malik olan allisin və kükürd birləşmələri hər cür patogen mikroorqanizmlərə və parazitlərə (bakteriyalar, viruslar, göbələklər, amöbalar, qurdlar) qarşı təsirlidir.
Aysun Suleymanova
